P.S: Een doos van 60 easy-up pants kost zo’n 22 euro. Vraagstukje: Hoeveel procent van die prijs gaat naar het goede doel? (TIP: Alleszins minder dan 20 procent – het deel van de verpakkingsoppervlakte die voor datzelfde goede doel gereserveerd is.)

.

Daarom was ik – samen met ongetwijfeld duizenden andere leerkrachten Nederlands – blij met het nieuws over het woord “fiets”. Na decennia vruchteloos zoeken, gissen, in-de-haren-krabberij weten we nu waar dat woord vandaan komt: van het Duitse “Vize” (blijkbaar als “fiets” uitgesproken). “Mooi zo,” denkt de taalkundige in mij dan. “Weer een reden minder om ‘s nachts wakker te liggen.”

Maar… Die ene ontdekking weegt jammer genoeg niet op tegen de dagelijkse folteringen die een taalliefhebber moet ondergaan. Neem nu de sectorfederatie voor de technologische industrie Agoria. Die wil computerexperts in de toekomst “digital experts” noemen om zo het negatieve, muffe beeld van de sector bij te spijkeren.

Agoria gelooft namelijk dat het stereotype beeld van de eenzame computernerd eensklaps zal verdwijnen als we maar de juiste terminologie hanteren. Het bijna kinderlijke geloof in de macht van taal die Agoria hiermee etaleert, is bijna ontroerend te noemen. “Geef het ding een nieuwe naam en het wordt zelf ook beter.”

Onzin natuurlijk. En toch zijn de jongens en meisjes van Agoria niet de enigen die die denkfout maken. Zo is Dexia wanhopig op zoek naar een nieuwe naam – een beetje zoals rederij Townsend Thoresen dat deed na de ondergang van The Herald of Free Enterprise.  Er circuleert zelfs een lijstje met mogelijke namen. Lees het en huiver. Actify, Artexia, Axify, Monexa, Voxia en Ultia… Het konden evengoed namen van deosticks, maandverbanden of begrafenisondernemers zijn.

Latijns aandoende namen zijn blijkbaar nog steeds populair, zo getuigen gedrochten als Portia, Belfius, Corba… Dat laatste woord betekent trouwens “curve, kromme”  in het Catalaans – een mooie verwijzing naar de boekhoudkundige praktijken van Dexia. Alle namen hebben uiteindelijk één ding gemeen: ze betekenen niets, ze benoemen niets, ze zijn betekenisloos. Lege woorden voor een lege doos.

Als ik dan toch zou moeten kiezen, zou ik voor “BeBank” gaan. Die naam allitereert zo mooi met mijn familienaam, en als leerkracht Nederlands  didactic content transfer professional mag ik zo’n kans toch niet laten liggen, zeker… 

Tot mijn zoon (hij is 5, moet hier nog een “-tje” achter?) op een dag van school thuiskwam en plechtig verklaarde: “Ik wil gaan voetballen.” Ooit was er een tijd dat kleuterscholen voornamelijk dienden om binnen de lijntjes te leren kleuren en nu en dan een lichte hoofdwonde op te lopen, nu durven ze kleuters ook al eens Meningen mee te geven. Deze mening van junior was vrij simpel: hij wou gaan sjotten.

Ik probeerde hem nog andere sporten aan te raden, overwoog even een foto van de latere Johan Boskamp op te duikelen (als ontrading kan dat tellen); maar gaf tenslotte toe. “We zullen eens gaan kijken, naar de training,” zei ik. Met wat geluk liep hij er een dubbele beenbreuk op en dat zou dan direct het einde van zijn voetbaldromen betekenen. Dacht ik.

Blijkbaar bezit mijn zoon andere genen dan ikzelf – mijn vrouw ontkent dat nochtans – maar hij kan blijkbaar goed met een bal overweg. Meer nog, hij is een vrij goede keeper. En zo komt het dat ondergetekende tegenwoordig op zaterdagmiddagen aan de rand van provinciale voetbalvelden te vinden valt. Daar probeer ik krampachtig om de tegenpartij niet te hard uit te schelden als ze weer eens een bal tussen de benen van mijn vijfjarig voetbalwonder durven te shotten. Dat lukt me vrij goed, ook al ontsnapt er wel eens een gedempte krachtterm. Dat gun ik mezelf wel. Ik mag voetbal dan wel haten, ik hou ook van mijn zoon.

Moraal:
1) Vertrouw nooit werkgroepen.
2) En statistieken al helemaal niet.

Het bezoek was geen onverdeeld succes. De mini-Arianeraket werkte niet – pas achteraf ontdekte ik dat dat in de realiteit niet anders is -, het motregende en mijn neef was met zijn kop tegen de toren van Pisa gekwakt. Toch was het een  hele ervaring voor de jongen die ik toen was. Ik ben opgegroeid in een gezin dat niet de hele wereld afreisde en Mini-Europa was een goed vervangmiddel – de perfecte toeristische Canderel.

Mini-Europa is geen zwier-en-zwaaipretpark waar stalen constructies gillende dagjesmensen de hoogte in schieten. Je komt er om dingen te zien die je nog nooit hebt gezien en misschien nooit meer te zien zal krijgen – tenzij je helemaal naar Kerry zou trekken om een kijkje te nemen in het “Gallarus Oratory” of naar Estland om de Dikke Margarettoren te aanschouwen. Misschien is het onder zijn plastieken laagje zelfs didactisch te noemen. En laat dat nu net dodelijk onhip zijn.

Het is niet verwonderlijk dat Mini-Europa in deze ondidactische tijden gedoemd is te verdwijnen. Die schildpad moet eraan. Zijn nemesis: een nieuw project, met de nietszeggende naam Neo, “een vastgoedproject met ondermeer een shoppingcentrum, een congrescentrum en een evenementenhal.”

Mocht Neo een cowboy zijn; dan kwam hij uitdagend heupwiegend met twee rinkelende sporen, tergend langzaam op een stuk pruimtabak kauwend, de main street in gewandeld. Met daarbovenop een uitdagende grijns. Net als John Wayne weet hij dat hij niet kan verliezen – hij heeft het script al ingekeken.

“Anders is niet beter.” Het is een boek van Geert Van Istendael, waarvan de titel me regelmatig doet wakker liggen. De man heeft gelijk. Ons land heeft dringend nood aan reservaten van stilstand. Plekken die niet rendabel, fris of vernieuwend zijn – waar oude mannen met veel te grote brillen op vilten pantoffels rondschuifelen. Plekken waar die pletwas van de eeuwige, dwangmatige vernieuwing even kan worden stilgelegd. (of klinkt dit iets te Theodore Dalrymple-achtig?)

Helaas. Dit is de eenentwintigste eeuw en dus zal ook hier weer uiteindelijk the hippest surviven. En toch ben ik hoopvol. Ook Neo zal ooit zijn John Wayne tegen het lijf lopen – dan zal een ander nog hipper, nog grootster “project” de glanzende folders aan zijn kant hebben, het economische klimaat of wat dan ook.

We moeten Mini-Europa trouwens nog niet helemaal afschrijven. Schildpadden kunnen soms verdacht snel lopen – zeker als ze het tegen een haas moeten opnemen.

Teken alvast de petitie voor het behoud van Mini-Europa. De twaalfjarige jongen in mijn hoofd dankt u!

daarna kwam het schoolgerei
make-up en maandverbanden
dinertjes voor hun tweeën
en flessen rode wijn

sigaretten voor achteraf
wat dan weer aanleiding gaf
tot pakken luiers en dozen poedermelk
twee plus één, een family pack

het mocht wat kosten toen
een tijd waarin alles groter leek
ze stapelde alles trots opeen
in de koffer van haar BMW

tot ook de kinderen groter werden
en naar vreemde kassa’s trokken
met spulletjes voor sushi
of tofu om te wokken

haar man verging tot stof en as
tot er niets meer over was
dan wat vlees en rauwe groenten
en grijs brood in dunne plakken

en nu – vlak voor sluitingstijd
met alle cijfers in het rood
koopt ze alles weer in porties
van nog geen vingernagel groot

luiwammes… kloten … luierikken … verwend kind … janken klagen en zagen … clichématig hokjesdenken …  geleuter …  profitariaat … gangsters … illegale sekte … grofste bedrog … verkloten …  onomkeerbaar verkloot … kleine kinderen … kortzichtige profiteurs … stomme uithaal … irrelevant … zeveren …  vakbondsterrorisme … zum kotzen …  hooligans … economisch-terroristische organisatie …  volksverlakkers … kazakkendraaierij … uw ideologische bunker … uw vuile gal … corpulente politici …  grootbekkerij …  verklooid … opruierij … demagogie … vergif … kwalijke farce … potentaten … jullie zijn irrelevant … aberrant … verongelijkte kleuters … waardeloze brol … poenpakkers … machtsmisbruik … desinformatie … de schaamte voorbij … de rode terreur … immoreel … gal … onbeschofte toon … watjes … jaknikkers … domme belgen … gemanipuleerd … schandalig … bende idioten … uitgemolken … stekeblind … klagen en zagen … lui … groene, rode en blauwe clowns … Volksverlakkerij! … gelegaliseerde maffia …  hypocriet … Vlaamse losers … anti-Europese dwazen …  rijke pieten … kudde schapen … kortzichtig … subjectieve rommel … een schande … de domme massa … slim zijn ze niet … de onverantwoordelijken … arm vlaanderen …  meelopers … egoïsten en plantrekkers … dictator … Manipulatie! … populistische praat … een plaats waar weinig zonlicht komt …  yeah right!

De oplossing: tot het woordje “gal” zijn de – duidelijk hoger opgeleide – lezers van De Standaard-website aan het woord.

Die tijd is voorbij. De mensheid hult zich in de illusie dat ze alles onder controle heeft. Fijn, maar het heeft ook één grote keerzijde. Als er iets fout loopt, dan is dat omdat een mens daar verantwoordelijk voor is. En als dat niet het geval is, dan is er altijd wel iemand te vinden die de gevolgen van een ramp… wel had kunnen verkleinen, maar dat niet heeft gedaan. Of iemand die de ramp eventueel had kunnen voorspellen… Op die manier is alles uiteindelijk wel iemands fout.

Neem nu Pukkelpop. Chokri Mahassine mag dan de minitornado op het festivalterrein niet zelf hebben veroorzaakt, het mag dan al een niet te voorkomen ramp zijn geweest – toch zijn er 350 festivalgangers die blijkbaar vinden dat er iemand voor de ramp moet opdraaien en hun ticketprijs terugeisen. Omdat het klimaat nog steeds (hoelang nog?) geen rechtspersoonlijkheid heeft, kloppen ze daarvoor aan bij Chokri Mahassine. Ze nemen daarvoor – we leven nu eenmaal in de 21ste eeuw – uiteraard een advocaat mee. Die heeft daar – opnieuw uiteraard – geen problemen mee.

Nu, zoals veel mensen me zeggen, die Chokri heeft geld genoeg. Kan kloppen, maar morele regels aanpassen op basis van iemands jaarinkomen vind ik redelijk gewaagd. Vanaf welk maandloon ben je verantwoordelijk voor de weersomstandigheden? 2000 euro? 1500 euro? Vanaf welke loonschaal kan je een kapotte printer niet als excuus gebruiken voor een te laat ingeleverd werkje?

Ik hou niet van moraliseren. In principe is er maar één principe waarop je mensen kan afrekenen: in hoeverre zijn ze consequent – in hoeverre passen ze dezelfde morele regel toe voor zichzelf als voor anderen? Of zoals Kant het verwoordde: “Handel alleen volgens die stelregel waarvan je redelijkerwijs zou kunnen willen dat het een algemene wet wordt.”

Dus – mij lijkt het simpel: die 350 mensen deponeren hun naam ergens bij een notaris – of maakt niet uit waar – en mogen nooit meer het weer of een andere noodwendigheid als excuus gebruiken. Het heeft zwaar gesneeuwd, de wegen zitten dichtgeslibd, de printer is ontploft, door het broeikaseffect is Blankenberge van de kaart geveegd (voor dat laatste is wel iets te zeggen)? Voor deze mensen, en alleen deze mensen,  is dat zeker geen geldig excuus om ergens te laat te komen. Net zomin als een kernramp hen zal beletten om bv. hun alimentatie te betalen, groentjes uit hun achtertuin te consumeren of tijdig hun PMD-zak buiten te zetten. Dat weze genoteerd.

Ik hoop dat iedereen inziet dat ons op die manier heel wat gezeik en onnodige rechtszaken bespaard zouden worden. Als mensen (NVA-ministers, om eens een volledig willekeurig voorbeeld te nemen) zouden beseffen dat de morele verontwaardiging die zij hebben geuit over de mails van een sp.a-collega, dat diezelfde verontwaardiging op een dag als een slechtgemikte slagroomtaart in hun eigen gezicht zou kunnen ontploffen.

Shit happens. En niemand is daar verantwoordelijk voor – tenzij die zelfgemaakte zalmmousse die wel een héél erg vreemde kleur had.

Ik – blijkbaar behept met een aanzienlijk grotere dosis mensenkennis – val ook achterover, maar wel om hele andere redenen. Omdat zulke dingen onderzocht moeten worden, bijvoorbeeld. Omdat 75 procent van de jongeren geen reclame doorspoelt maar die collectie stompzinnige, belachelijke, leugenachtige rommel blijkbaar wel weet te appreciëren of te lam is om de afstandsbediening te hanteren.

Beste reclamemakers, laten we duidelijk zijn: u mag dan wel trots zijn op deze of gene treffende slogan, blitse campagne, vernieuwde logo’s of wat dan ook – het merendeel van de mensheid vindt uw creatieve vondsten meestentijds een belediging van hun intelligentie, een noodzakelijk kwaad of gewoonweg verspilling van hun kostbare vrije tijd.

Ik heb begrepen dat u al een oplossing zoekt voor dat ongepaste zapgedrag – het doorspoelen van programma’s moeilijker maken, bijvoorbeeld. Bespaar uzelf de moeite: reclameblokken zullen voor mij altijd het ideale moment blijven voor een bezoek aan het toilet. Er is namelijk één soort doorspoelen dat u nooit zal kunnen tegenhouden.